Beeldende therapie effectief bij persoonlijkheidsproblematiek

Suzanne Haeyen is beeldend therapeut bij GGNet Scelta, expertisecentrum voor persoonlijkheidsproblematiek, en hoofddocent bij de opleiding Creatieve Therapie aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen. Zij promoveerde op 14 maart jl. bij de Radboud Universiteit te Nijmegen op de ‘Effecten van beeldende therapie bij mensen met persoonlijkheidsstoornissen cluster B/C’. Op basis van gerandomiseerd onderzoek (RCT) toont zij voor het eerst wetenschappelijk aan dat beeldende therapie werkt bij cliënten met emotioneel-impulsieve, angstig-vreesachtige persoonlijkheidsstoornissen. De onderzochte interventie is relatief kortdurend (10 weken) en leidt tot vermindering van symptomen.

Gepubliceerd: 15 maart 2018

Innovatief onderzoek effect beeldende therapie

Mensen met persoonlijkheidsstoornissen hebben veel problemen op verschillende levensgebieden zoals relaties of werk met ook maatschappelijke gevolgen. Zij volgen meestal jarenlang behandeling en beeldende therapie maakt daar vaak deel van uit. Onderzoek op het gebied van het effect van deze vorm van therapie is echter schaars, zelfs wereldwijd. Dit onderzoek van Suzanne Haeyen is innovatief en is de eerste serieuze poging om de effecten van beeldende therapie te verkennen. 

Reductie problematiek en versterking welbevinden

Een variatie aan onderzoeksmethoden, waaronder een RCT met een controlegroep, toont aan dat het voor cliënten gaat om de volgende gunstige effecten van beeldende therapie: 

  • Vermindering van algemeen psychisch disfunctioneren en specifieke symptomen van persoonlijkheidsstoornissen - impulsiviteit, onthechtheid, kwetsbaarheid en (zelf)bestraffend gedrag.
  • Bevordering van positieve emoties en gedragingen - aangename gevoelens, spontaniteit en zelfregulatie- en versterking van welbevinden.
  • Makkelijker accepteren van onaangename innerlijke gedachten, gevoelens en fysieke sensaties.

Cliënten hebben baat bij beeldende therapie

Haeyen concludeert ‘’Nu blijkt dat deze cliëntengroep aantoonbaar baat heeft bij beeldende therapie is nader onderzoek naar onderliggende mechanismen noodzakelijk. Ondertussen is het voor de geestelijke gezondheidszorg raadzaam deze vorm van behandeling vaker aan te bieden. Zeker met het oog op het behalen van goede resultaten in een korte tijd’’. 

De kracht van beeldende therapie

Suzanne Haeyen vat de kracht van beeldende therapie als volgt samen: ’’Beeldende therapie biedt een directe, ervaringsgerichte therapeutische ingang om contact te kunnen leggen met de cliënt en diens problemen. Hierbij maakt de beeldend therapeut gebruik van de kwaliteiten van beeldende materialen, het beeldend proces en het beeldend werkstuk.” Beeldende therapie komt in dit onderzoek naar voren als goed passend bij en aansluitend op de kernproblemen van cliënten met persoonlijkheidsstoornissen, het biedt een specifieke weg naar meer bewust zijn van emoties en draagt bij aan constructieve emotieregulatie.

Over Suzanne Haeyen

Suzanne Haeyen is hoofddocent bij de opleiding Creatieve Therapie / Vaktherapie  aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen en werkt sinds 1991 als beeldend therapeut bij GGNet, centrum voor geestelijke gezondheid/ Scelta, expertise centrum voor persoonlijkheidsproblematiek. Ze is voorzitter van de leerkring Vaktherapie van GGNet en lid van de landelijke coöperatie voor kennisontwikkeling Vaktherapieën KenVak. 

Haar promotieonderzoek werd begeleid door prof. dr. G. Hutschemaekers, Radboud Universiteit Nijmegen, Faculteit der Sociale Wetenschappen, prof. dr. S. van Hooren, lector coöperatie KenVaK, bijzonder hoogleraar Vaktherapie Open Universiteit en co-promotor dr. W. van der Veld, Radboud Universiteit Nijmegen.

Young-Arntz Investigator Award 2017

Suzanne Haeyen heeft met haar onderzoekspresentatie  de eerste Young-Arntz Investigator Award 2017 gewonnen tijdens het Vlaams-Nederlands Schematietherapiecongres. De jury beoordeelde haar onderzoek als innovatief met grote impact en was vol lof over haar presentatie. 

Publicaties

Zij publiceerde tal van artikelen, hoofdstukken en boeken over beeldende therapie, zoals Niet Uitleven Maar Beleven: Beeldende Therapie Bij Persoonlijkheidsproblematiek, met name gericht op mensen met persoonlijkheidsstoornissen. Hierin laat zij zien hoe beeldende therapie werkt en wat hiervan de betekenis is voor cliënten die met de meest moeilijke geestelijke gezondheidsproblemen kampen.

Haar proefschrift is hier te vinden: Effects of art therapy: The case of Personality Disorders Cluster B/C