HEALTH4U zet mensen in beweging

Een gezonde leefstijl speelt een cruciale rol in de gezondheid van mensen. Een ongezonde leefstijl is een risicofactor voor uiteenlopende lichamelijke aandoeningen. Daarom loopt op verschillende afdelingen van GGNet het programma Health4U.

Gepubliceerd: 04 februari 2019

Health4U is een trainingsmethode voor het ontwikkelen en stimuleren van een gezonde leefstijl.  De methode is speciaal ontwikkeld voor mensen die psychische klachten hebben. En daarvoor medicatie gebruiken. Vaak leiden deze klachten, in combinatie tot het medicatiegebruik, tot een levensstijl met ongezonde gewoontes. Dit kan leiden tot overgewicht en geeft een verhoogd risico op ziekten.

Health4U richt zich op het veranderen van eet- en beweegpatroon. Aandacht voor de psychische en sociale factoren die tot slechte voedingsgewoonten en passiviteit leiden. Het programma streeft naar toename van het welbevinden en afname van het sociaal isolement. Daarnaast is het streven voor een gezond BMI waarin gezonde eetgewoonte, voldoende bewegen onderdeel van zijn. 

Lees hieronder een verslag over HEALTH4U op De Boog, het expertisecentrum voor forensische psychiatrie van GGNet.

 

HEALTH4U op De Boog

Op De Boog wordt Health4U aangeboden aan cliënten. Onder begeleiding van psychiatrische verpleegkundigen Marjan Kruik en Jositha Nijhuis volgen geïnteresseerde en gemotiveerde cliënten een vaardigheidstraining. Tijdens achttien trainingsbijeenkomsten op de woensdagochtend van 09.00 tot 10.30 uur wordt er gewerkt aan het ontwikkelen van een gezonde(re) leefstijl.

HEALTH4U
In een periode van ruim vijf maanden wordt de groep, bestaande uit vijf tot tien deelnemers, getraind. Alle deelnemers ontvangen een trainingsboek en worden zo stap voor stap meegenomen in de verschillende fases. De introductiefase van twee weken is gericht op het leren herkennen van de relaties tussen klachten, negatieve emoties, sociaal isolement, medicatiegebruik, ongezonde gewoontes, en een verhoogde kans op overgewicht en ziekten. Ook wordt stilgestaan bij het bewust worden van eigen eet- en beweeggewoontes, en van negatieve gedachten en gevoelens die aanleiding kunnen zijn tot ongezond eten. Vervolgens breekt de trainingsfase aan die bestaat uit drie groepstrainingen van elk vijf wekelijkse bijeenkomsten: Gezond Eten, Gezond Bewegen en Gezond Denken en Doen.

De coaches
Marjan is sinds 2010 actief als Health4U coach en in 2012 is Jositha aangesloten. Naast de twee dames is ook Oktay Cavuslar, ervaringsdeskundige op De Boog, aanwezig bij de bijeenkomsten. Tijdens de trainingen delen ook zij hun ervaringen van de week met betrekking tot eten en bewegen. Naast de trainingsbijeenkomsten vinden er ook eenmaal per maand terugkommomenten plaats. Oud-deelnemers aan de training komen samen om hun ervaringen en ontwikkelingen te delen én vragen te stellen aan de coaches. 

Kracht van een ervaringsdeskundige

Oktay is op De Boog actief als ervaringsdeskundige. Ook tijdens de trainingen van Health4U deelt hij zijn verhaal: ‘Ik heb tijdens mijn opname krachttraining gedaan door twee emmers met water te vullen en op te hangen aan een bezemsteel. Zo liet ik de deelnemers inzien dat er altijd een weg is om in beweging te komen’. Op De Boog zijn er gelukkig voldoende mogelijkheden om te sporten en bewegen: ‘We hebben hier onder andere een fitnesszaal waar cliënten op meerdere momenten gebruik van kunnen maken. Het bewegen is soms nog wel een grote stap, omdat ze gewend zijn om passief te zijn of soms uit angst voor zogenaamde ‘macho’s’ die er ook sporten. Ik probeer ze te motiveren om toch te komen en soms wordt er ook gekeken of ze persoonlijke training kunnen krijgen als opstap naar het samen sporten’. 

Het programma 
Op de allereerste Nationale Groente- en Fruitdag, woensdag 20 juni, liep ik een dag mee met de groep. Dé manier om eens te kijken wat er gedaan, besproken en ervaren wordt door de coaches en deelnemers.

Vandaag wordt er gestart met de laatste trainingsblok ‘Gezond Denken & Doen’. Marjan Kruik is om acht uur ’s ochtends al begonnen met de voorbereidingen voor het ontbijt. Op tafel staat al een ruim aanbod aan gezonde producten voor het ontbijt klaar en Marjan snijdt nog even de (biologische) groente en fruit. Rond negen uur druppelen de deelnemers van vandaag binnen: “We hebben nog slechts een kleine groep van drie tot vijf deelnemers op dit moment. Dit komt onder andere door overplaatsingen en ontslag.” Bij binnenkomst gaan de drie deelnemers van vandaag eerst op de weegschaal en ook de coaches checken hun gewicht. Eenmaal aan tafel worden de glazen gevuld, het ontbijt op het bord gelegd en wordt ondertussen al het getal op de weegschaal besproken. 

Delen van ervaringen & tips
Nadat de eerste happen van het ontbijt genomen zijn wordt er een ronde gemaakt waarin iedereen deelt over zijn ervaringen van de afgelopen week. Er is openheid over wat iedereen is tegengekomen en heeft bereikt in de vooraf bepaalde doelen. Ook is er veel interactie; de herkenning is er en er worden tips gegeven. Voeding komt uiteraard veelvuldig aanbod. Oktay en Marjan delen hun recepten voor zelfgemaakte humus. Appelstroop en halva jam worden geadviseerd als gezonde varianten voor zoetbeleg bij het ontbijt. Een deelnemer noemt dat hij een veganistische pizza heeft gegeten, die sinds kort verkrijgbaar is bij een pizzeria. Dit is de aanleiding om dieper in te gaan op veganisme. Er worden alternatieven voor vlees genoemd die in de supermarkt verkrijgbaar zijn, zoals falafel, veganistische biefstuk en andere vleesvervangers. Een deelnemer geeft aan dit helemaal niet te kennen.  Marjan belooft dat er volgende week een vleesvervanger op tafel ligt om stukjes van te proeven. 

Vandaag worden de deelnemers ook al uitgenodigd om iets nieuws te proberen: ‘Kellogs All Bran Plus’ met magere kwark. Marjan deelt ondertussen informatie over de positieve effecten van vezels. Ook wordt er een calorieëncheck gedaan van verschillende koeken en geeft Jositha de tip om voedingscentrum.nl te bezoeken als men meer wil weten over onder andere calorieën. Marjan: “Tijdens het rondje komt er veel ter sprake en is het mooi om te zien hoe iedereen meedenkt met elkaar. Samen worden er alternatieven bedacht en komen hier vaak ook doelen uit voor de nieuwe week.” Ook Jositha vindt het leuk om actief deel te nemen: “Wij stellen ons als coaches gelijkwaardig op en delen ook onze frustraties, goede momenten en uiteraard de tips en kennis. De motivatie bij de deelnemers is goed zichtbaar, want iedereen doet zeer actief mee.” Ondertussen krijgt Jositha een kritische vraag van de deelnemers over haar koffiegebruik en geniet deelneemster Sara* van haar derde glas groene smoothie. 

Merkbaar resultaat 
Het onderwerp voeding wordt verder besproken wanneer we overstappen op het trainingsboek. Eén van de deelnemers leest het hoofdstuk van vandaag voor: ‘Anders omgaan met lekkere trek’. De verleiding van de vette hap is soms nog groot en ook de zoete lekkernijen weerstaan is af en toe nog een uitdaging blijkt uit de reacties: “Ik eet nu al veel minder chips en snoep. Gisteren had ik wel een zwak moment toen ik met iemand in de snackbar was. Voor de gezelligheid heb ik toch een kroketje genomen en een kleine milkshake. Door anderen voel ik me soms gedwongen om toch iets te nemen en het is voor mij dan de test om nee te zeggen. Maar door zelf minder te eten, zie ik nu pas wat anderen eten en ben ik veel bewuster van de keuzes die ik maak.” De gezondere keuzes die Bas neemt leveren al mooie resultaten op. Hij blijft maar afvallen, gaat vaak op de fiets naar Bronsbergenmeer en zwemt regelmatig. “Ik kan het merken aan mijn broeken! Het bewegen gaat ook makkelijker en ik heb ook steeds meer zin om te bewegen. Het is een vicieuze cirkel!”, zegt Bas enthousiast. 

In beweging 
Deze ochtend wordt er, naast de voeding, uiteraard ook gesproken over het bewegen. Sara verrast iedereen zichtbaar: “Ik doe nu elke avond vijftig keer buikspieroefeningen!”. Dit was vorige week haar doel, Marjan moest toen de oefening nog voor doen, en volgende week gaat ze voor 55 per avond. Daarnaast wandelt Sara steeds vaker en loopt ze ook hard, net zoals Jositha. Samen delen ze tips over schoenen en het opbouwen van het loopschema. Dit gesprek krijgt een vervolg tijdens de wandeling over het terrein als afsluiting van deze trainingsdag. Marjan: “Tijdens de wandeling is iedereen lekker in beweging en gaan de gesprekken gewoon door. En tussendoor doen we bij een bankje nog wat krachtoefeningen: dips en push-ups.” De deelnemers doen hier enthousiast aan mee, dagen elkaar uit en verleggen grenzen. Op de weg terug, na een wandeling van een half uur, vervolgen de cliënten hun weg naar dagbesteding. Behalve Bas, die ook weer terug naar De Boog gaat en zichzelf nog even uitdaagt door het laatste stuk hardlopend af te leggen met Jositha: “Ik kan alweer verder en sneller dan de vorige keer!” roept hij trots. 

Een succes

De coaches zijn erg enthousiast over Healt4U en genieten van de resultaten. Marjan: “De deelnemers zijn enthousiast en willen graag dingen leren. Ik vind het leuk om mijn kennis en ervaring op dit vlak te delen en mensen te motiveren. Ook tijdens de terugkomgroep, waar mensen na afloop van de cursus nog eens per maand voor uitgenodigd worden, zie je dan dat mensen blijven afvallen en fitter worden. Soms zie je ook dat het nog niet goed lukt en ze wel wat extra stimulans en inspiratie van ons kunnen gebruiken.” Na de module houdt het dus niet op en gaan de deelnemers door met de nieuwe leefstijl. Dit doen ze ook met de steun van familie en naasten, wat tijdens de trainingen gestimuleerd wordt. “We geven tips en adviezen op het moment dat ze met verlof gaan. Het delen van wat ze tijdens de module leren en doen met de omgeving is belangrijk en hierin denken we mee. Zo geven we ook tips over de manier waarop ze kunnen aangeven dat ze van bezoekers bijvoorbeeld geen zoetigheid willen krijgen, maar liever hebben dat ze iets anders meebrengen.” Ook op De Boog is er het nodige veranderd inmiddels dankzij Marjan en Jositha. “We geven regelmatig wensen door voor de maaltijden. Hierdoor is het aanbod inmiddels gezonder en gevarieerder geworden. Er is nu zilvervliesrijst, volkorenpasta, twee soorten groenten en yoghurt met fruit voor de cliënten. Al met al wordt er meer en meer bewustwording gecreëerd bij cliënten én collega’s. Dit is een mooie ontwikkeling die ten goede komt van de gezondheid van de cliënten.” 

Health4U bij GGNet 
De module wordt niet alleen aangeboden bij De Boog, maar op meerdere afdelingen. Het is een module die zichtbaar bijdraagt aan het herstel van de cliënt. Jositha hoopt dat uiteindelijk nog meer afdelingen de trainingen gaan aanbieden in het kader van herstelondersteunde zorg: “Het is heel mooi om te doen en ik zou de woensdagochtend niet willen missen. De trainingen biedt de cliënten vele handvaten voor een gezondere leefstijl, dat hand-in-hand gaat met hoe jij je voelt, en doet een beroep op het weer nemen van de eigen regie van de cliënt. Naast alles wat we ze tijdens de behandeling bieden, kunnen ze door de training weer hun eigen verantwoordelijkheid nemen en eigen keuzes leren maken. Ik ben dan ook blij, en verwonderd tegelijkertijd, dat de animo altijd ruim voldoende is wanneer we weer gaan starten met een nieuwe groep. De training spreekt blijkbaar aan, want het is geen verplichting en komt dus puur voort uit intrinsieke motivatie. Met de gezellige groep die ontstaat gaan we samen de strijd aan tegen overgewicht en ongezonde voedingsgewoontes. Hopende dat ze op die manier meer energie krijgen, beter slapen en meer ondernemen. Door dit enthousiasme en het beoogde resultaat ben ik meer dan tevreden over Health4U!” 

Door: Manon Oosting, projectmedewerker Herstelcentrum GGNet

* De namen van cliënten zijn om privacy redenen gefingeerd.